Không. SSD báo “sức khỏe 100%” chỉ cho biết công cụ chưa ghi nhận mức hao mòn đáng kể theo cách tính của ổ và phần mềm; chỉ số đó không phải giấy chứng nhận hàng mới. Một ổ đã chạy thử, tháo máy hoặc dùng ít vẫn có thể hiện 100%. Khi mua SSD mới hay đã qua sử dụng, nên kiểm tra cả dữ liệu SMART, số sê-ri, bảo hành và tình trạng giao nhận.
Truyền Sángtruyensang.vn
“100% health” thực sự nói điều gì?
Phần mềm thường chuyển các trường kỹ thuật thành một con số dễ đọc. Với NVMe, trường Percentage Used là ước tính do nhà sản xuất triển khai về phần đời đã sử dụng, dựa trên mức dùng thực tế và dự đoán tuổi thọ. Tài liệu NVMe Health Information Log của Microsoft cũng mô tả đây là ước tính mang tính riêng của nhà sản xuất. Vì vậy, 0% đã dùng thường được ứng dụng hiển thị thành sức khỏe 100%, nhưng nó không trả lời ổ đã mở hộp chưa, đã được lắp thử bao lâu hay có phải đúng kênh phân phối hay không.
Cách tính còn khác nhau giữa SATA và NVMe, giữa từng hãng và từng phần mềm. Một ứng dụng có thể đọc thiếu trường, đặt tên khác hoặc làm tròn dữ liệu. Hãy ưu tiên công cụ chính hãng nếu nhà sản xuất cung cấp và đối chiếu thêm bằng một công cụ đọc SMART đáng tin cậy.
Những dòng nào cần xem cùng chỉ số sức khỏe?
- Model, dung lượng và số sê-ri: phải thống nhất giữa nhãn trên ổ, BIOS hoặc hệ điều hành, phần mềm kiểm tra và chứng từ.
- Power-on hours: cho biết tổng thời gian ổ được cấp nguồn nếu mẫu ổ có ghi nhận. Con số nhỏ không tự động đồng nghĩa hàng mới, nhưng con số lớn cần được giải thích.
- Data units written hoặc Total Host Writes: phản ánh lượng dữ liệu đã ghi. Hãy đọc theo đúng đơn vị của công cụ, không nhầm số đếm thô thành GB hay TB.
- Power cycles và unsafe shutdowns: giúp hiểu lịch sử bật tắt và các lần mất nguồn không an toàn; một vài lần không đủ kết luận lỗi, nhưng nên ghi nhận.
- Media/Data Integrity Errors, Critical Warning: lỗi khác 0 hoặc cảnh báo quan trọng cần được kiểm tra kỹ trước khi nhận hàng.
- Nhiệt độ và firmware: hữu ích để phát hiện lắp đặt thiếu tản nhiệt, khe cắm bất thường hoặc firmware quá cũ.
Cách kiểm tra tại cửa hàng hoặc khi nhận máy
Trước tiên, chụp nhãn và số sê-ri; sau đó mở công cụ kiểm tra để chụp toàn màn hình các trường chính. Chạy một bài đọc/ghi ngắn chỉ khi được phép và ổ chưa chứa dữ liệu quan trọng. Không cần “benchmark” kéo dài vì phép thử nặng làm tăng lượng ghi, nóng ổ và vẫn không chứng minh xuất xứ.
Nếu mua hàng mới, hãy hỏi tình trạng bao bì, thời hạn và nơi tiếp nhận bảo hành, điều kiện đổi khi sai dung lượng hoặc lỗi sớm, hóa đơn và cách tra số sê-ri. Nếu mua ổ đã qua sử dụng, người bán nên mô tả đúng thời gian sử dụng, lượng ghi, lỗi đã biết và cho phép kiểm tra trước khi thanh toán. Cụm từ “health 100%” không nên thay cho các thông tin này.
Khi nào nên dừng mua?
Nên tạm dừng khi số sê-ri trên nhãn và phần mềm không khớp; ổ không nhận đúng dung lượng; xuất hiện cảnh báo nghiêm trọng; người bán không cho xem dữ liệu SMART; hoặc điều kiện bảo hành chỉ nói chung chung. Cũng cần thận trọng nếu phần mềm báo 100% nhưng số giờ chạy hay lượng ghi không phù hợp với mô tả “mới nguyên”. Hãy yêu cầu giải thích bằng dữ kiện thay vì tranh luận dựa trên một ảnh chụp điểm sức khỏe.
SSD có thể tốt dù sức khỏe dưới 100% và cũng có thể gặp lỗi dù đang hiển thị 100%. Dữ liệu quan trọng vẫn cần sao lưu theo nhiều bản; SMART là công cụ cảnh báo và tham khảo, không phải cam kết ổ sẽ không hỏng.
Bạn có thể xem nhóm linh kiện máy tính đang được giới thiệu trên Truyền Sáng. Khi hỏi mua SSD, nên gửi model máy hoặc bo mạch chủ, chuẩn khe cắm, dung lượng cần dùng và yêu cầu bảo hành để được đối chiếu đúng sản phẩm, tránh chỉ chọn theo con số “100%”.